واکسن واریواکس؛ هر آنچه باید درباره واکسن آبله مرغان بدانید
- بدون نظر
- دسته بندی: مقالات آموزشی
واکسن واریواکس (Varivax) یکی از مؤثرترین واکسنها برای پیشگیری از بیماری آبله مرغان است. این واکسن با استفاده از ویروس زنده ضعیفشده واریسلا (Varicella-Zoster Virus) تولید شده و باعث تحریک سیستم ایمنی بدن برای تولید آنتیبادی میشود. در نتیجه، در صورت مواجهه با ویروس، بدن توانایی مقابله با بیماری را خواهد داشت یا در صورت ابتلا، شدت بیماری به میزان قابل توجهی کاهش پیدا میکند.
آبله مرغان بیماری بسیار مسری است که بیشتر در دوران کودکی دیده میشود، اما ابتلا در بزرگسالان میتواند با عوارض جدی مانند ذاتالریه، التهاب مغز و عفونتهای پوستی همراه باشد. به همین دلیل، واکسیناسیون یکی از مهمترین راهکارهای پیشگیری از این بیماری محسوب میشود.
واکسن واریواکس چگونه عمل میکند؟
واکسن واریواکس حاوی ویروس زنده ضعیفشده است که توانایی ایجاد بیماری شدید را ندارد، اما سیستم ایمنی بدن را به گونهای تحریک میکند که آنتیبادیهای محافظ تولید شوند.
پس از تزریق واکسن، بدن حافظه ایمنی ایجاد میکند و در صورت تماس با ویروس واقعی، پاسخ ایمنی سریع و مؤثری خواهد داشت. مطالعات نشان دادهاند که دو دوز واکسن میتواند بیش از ۹۵ درصد از موارد شدید آبله مرغان را پیشگیری کند.
چه افرادی باید واکسن واریواکس را دریافت کنند؟
تزریق واکسن واریواکس برای گروههای زیر توصیه میشود:
- کودکان از ۱۲ ماهگی به بعد
- کودکانی که هنوز به آبله مرغان مبتلا نشدهاند
- نوجوانان فاقد سابقه بیماری
- بزرگسالانی که قبلاً آبله مرغان نگرفتهاند
- کارکنان مراکز درمانی
- معلمان و کارکنان مهدکودکها
- دانشجویان خوابگاهی
- افرادی که قصد سفر به کشورهای دارای برنامه واکسیناسیون دارند
- افرادی که در تماس نزدیک با بیماران پرخطر هستند
قبل از تزریق، بررسی سابقه بیماری و شرایط پزشکی توسط پزشک ضروری است.
برنامه تزریق واکسن واریواکس
کودکان
- دوز اول: ۱۲ تا ۱۵ ماهگی
- دوز دوم: ۴ تا ۶ سالگی
نوجوانان و بزرگسالان
افرادی که سابقه ابتلا یا واکسیناسیون ندارند، معمولاً دو دوز واکسن با فاصله ۴ تا ۸ هفته دریافت میکنند.
پزشک با توجه به شرایط فرد، بهترین زمان تزریق را تعیین میکند.
مزایای واکسن واریواکس
دریافت واکسن واریواکس مزایای متعددی دارد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پیشگیری مؤثر از آبله مرغان
- کاهش احتمال بستری شدن
- جلوگیری از بروز عوارض شدید بیماری
- کاهش انتقال ویروس به سایر افراد
- محافظت از افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف
- کاهش هزینههای درمان
- کاهش غیبت کودکان از مدرسه و والدین از محل کار
به همین دلیل، واکسن واریواکس در بسیاری از کشورها بخشی از برنامه ملی واکسیناسیون است.
عوارض واکسن واریواکس
مانند هر واکسن دیگری، واریواکس نیز ممکن است عوارض خفیفی ایجاد کند که معمولاً طی چند روز برطرف میشوند.
شایعترین عوارض عبارتاند از:
- درد محل تزریق
- قرمزی
- تورم
- تب خفیف
- بیحالی
- بثورات پوستی خفیف
عوارض شدید بسیار نادر هستند، اما در صورت بروز علائمی مانند تنگی نفس، تورم صورت، تب شدید یا واکنش آلرژیک، باید فوراً به پزشک مراجعه شود.
چه افرادی نباید واکسن واریواکس دریافت کنند؟
در برخی شرایط، تزریق واکسن باید به تعویق بیفتد یا انجام نشود.
این شرایط شامل موارد زیر است:
- بارداری
- نقص شدید سیستم ایمنی
- مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی
- حساسیت شدید به ژلاتین یا نئومایسین
- تب شدید در زمان مراجعه
- سابقه واکنش آلرژیک شدید به دوز قبلی واکسن
پزشک پیش از تزریق، شرایط سلامت فرد را بررسی خواهد کرد.
آیا واکسن واریواکس از زونا نیز پیشگیری میکند؟
ویروس آبله مرغان پس از ابتلا ممکن است سالها در بدن باقی بماند و در سنین بالاتر به صورت بیماری زونا ظاهر شود.
واکسیناسیون با واریواکس احتمال ابتلا به زونا را در مقایسه با افرادی که به آبله مرغان طبیعی مبتلا شدهاند کاهش میدهد، هرچند برای پیشگیری اختصاصی از زونا، واکسن مخصوص زونا در بزرگسالان توصیه میشود.
آیا بعد از تزریق واکسن امکان ابتلا وجود دارد؟
هیچ واکسنی محافظت صددرصد ایجاد نمیکند. درصد کمی از افراد ممکن است پس از واکسیناسیون نیز به آبله مرغان مبتلا شوند، اما معمولاً بیماری بسیار خفیفتر بوده و تعداد ضایعات پوستی کمتر، تب پایینتر و دوره بیماری کوتاهتر خواهد بود.
مراقبتهای بعد از تزریق واکسن
برای کاهش احتمال بروز عوارض بهتر است نکات زیر رعایت شود:
- نوشیدن مایعات کافی
- استراحت در صورت احساس خستگی
- خودداری از خاراندن محل تزریق
- استفاده از داروهای تببر تنها با توصیه پزشک
- اطلاع دادن هرگونه واکنش غیرطبیعی به پزشک
جمعبندی
واکسن واریواکس یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری از آبله مرغان و کاهش عوارض ناشی از این بیماری است. این واکسن علاوه بر محافظت فردی، نقش مهمی در کاهش انتقال ویروس در جامعه دارد. کودکان، نوجوانان و بزرگسالانی که سابقه ابتلا یا واکسیناسیون ندارند، میتوانند با مشورت پزشک نسبت به دریافت این واکسن اقدام کنند. مراجعه به پزشک متخصص پیش از تزریق، بهترین راه برای بررسی شرایط فردی و انتخاب زمان مناسب واکسیناسیون است.