بهترین روش تمیز کردن بینی نوزاد چیست؟
- بدون نظر
- دسته بندی: مقالات آموزشی
گرفتگی بینی یکی از مشکلات شایعی است که بسیاری از والدین در ماههای ابتدایی زندگی نوزاد با آن مواجه میشوند. از آنجا که نوزادان بیشتر از طریق بینی نفس میکشند و هنوز نمیتوانند بهتنهایی بینی خود را تمیز کنند، وجود مقدار کمی ترشحات بینی نیز ممکن است باعث ناراحتی، اختلال در شیر خوردن یا خواب آنها شود. به همین دلیل بسیاری از والدین میپرسند بهترین روش تمیز کردن بینی نوزاد چیست؟
تمیز کردن بینی نوزاد کار دشواری نیست، اما باید با روش صحیح و بسیار ملایم انجام شود. استفاده نادرست از گوشپاککن، وارد کردن وسایل به داخل بینی، مکش شدید یا استفاده خودسرانه از داروهای بینی میتواند باعث تحریک یا آسیب مخاط حساس بینی شود. در بیشتر موارد، استفاده از سرم شستوشوی بینی مناسب نوزاد و پاک کردن ترشحات اطراف سوراخهای بینی، روش ساده و ایمنی است.
در این مقاله با دلایل گرفتگی بینی نوزاد، روش صحیح تمیز کردن بینی، زمان مناسب انجام این کار، نکات مهم هنگام استفاده از سرم شستوشو و علائمی که نیاز به مراجعه به پزشک دارند آشنا میشویم.
چرا بینی نوزاد دچار گرفتگی میشود؟
نوزادان مجاری بینی بسیار کوچکی دارند. به همین دلیل حتی مقدار کمی ترشح یا التهاب میتواند باعث شود بینی آنها گرفته به نظر برسد. هوای خشک، تغییرات دما، قرار گرفتن در معرض دود و عطرهای قوی و عفونتهای ویروسی از عوامل شایع گرفتگی بینی هستند.
گاهی نیز ممکن است والدین صدای تنفس نوزاد را بشنوند و تصور کنند بینی او کاملاً گرفته است، در حالی که وجود مقدار کمی ترشح خشکشده در قسمت جلویی بینی میتواند باعث ایجاد صدا شود.
گرفتگی خفیف بینی معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیکند، اما اگر تنفس کودک سخت شود یا نتواند بهخوبی شیر بخورد، باید علت آن بررسی شود.
بهترین روش تمیز کردن بینی نوزاد چیست؟
برای بیشتر نوزادان، استفاده از سرم شستوشوی بینی یا محلول سالین استریل مخصوص نوزادان یکی از روشهای ساده و مناسب برای نرم کردن ترشحات و کمک به باز شدن بینی است.
سرم سالین حاوی داروی ضداحتقان نیست و هدف آن مرطوب کردن مخاط بینی و رقیق کردن ترشحات است. پس از نرم شدن ترشحات، آنها راحتتر خارج میشوند و تنفس نوزاد بهبود پیدا میکند.
برای انجام این کار بهتر است والدین:
- دستهای خود را بهخوبی بشویند.
- نوزاد را در وضعیت مناسب و آرام قرار دهند.
- طبق دستور محصول، مقدار مناسب محلول سالین را استفاده کنند.
- اجازه دهند محلول ترشحات را نرم کند.
- ترشحات خارجشده را با دستمال تمیز بهآرامی پاک کنند.
در صورت نیاز به استفاده از وسیله مکنده، بهتر است وسیله مخصوص نوزاد و روش استفاده صحیح آن را از پزشک یا کادر درمان یاد بگیرید.
چگونه با سرم بینی نوزاد را تمیز کنیم؟
استفاده از سرم شستوشو باید با ملایمت انجام شود. نوزاد ممکن است هنگام چکاندن محلول کمی ناراحت شود یا عطسه کند. عطسه در این شرایط میتواند به خروج ترشحات کمک کند.
مهم است که محلول با فشار زیاد وارد بینی نشود. فشار شدید میتواند باعث ناراحتی نوزاد شود و روش مناسبی برای تمیز کردن بینی نیست.
اگر از قطره یا اسپری سالین مخصوص نوزاد استفاده میکنید، دستورالعمل روی محصول را رعایت کنید و از محصولاتی که حاوی داروهای ضداحتقان هستند بدون تجویز پزشک استفاده نکنید.
آیا میتوان از آب معمولی برای شستوشوی بینی نوزاد استفاده کرد؟
برای شستوشوی بینی نوزاد بهتر است از محلول سالین استریل و مناسب نوزادان استفاده شود. آب معمولی یا محلولهای خانگی که با نسبت نامناسب نمک تهیه شدهاند، گزینه مناسبی برای استفاده روتین نیستند.
مخاط بینی نوزاد حساس است و محلول نامناسب میتواند باعث تحریک، خشکی یا ناراحتی شود. محصولات استریل و استانداردی که برای شستوشوی بینی طراحی شدهاند، انتخاب مطمئنتری هستند.
آیا استفاده از گوشپاککن برای تمیز کردن بینی نوزاد درست است؟
خیر، وارد کردن گوشپاککن یا هر وسیله دیگری به داخل بینی نوزاد توصیه نمیشود.
گوشپاککن ممکن است ترشحات را به قسمتهای عمیقتر بینی منتقل کند یا باعث خراش و خونریزی مخاط شود. اگر ترشحات در قسمت بیرونی سوراخ بینی دیده میشوند، میتوان آنها را با یک دستمال نرم و تمیز بهآرامی پاک کرد.
اصل مهم این است که داخل بینی نوزاد را دستکاری نکنیم و تنها در صورت نیاز، ترشحات را نرم و خارج کنیم.
بهترین زمان برای تمیز کردن بینی نوزاد چه زمانی است؟
یکی از زمانهای مناسب برای تمیز کردن بینی نوزاد، پیش از شیر خوردن است. گرفتگی بینی میتواند باعث شود نوزاد هنگام شیر خوردن برای نفس کشیدن مشکل داشته باشد و مرتب مکیدن را متوقف کند.
تمیز کردن بینی پیش از تغذیه میتواند به باز شدن مجاری بینی کمک کند.
همچنین در صورتی که گرفتگی بینی خواب کودک را مختل کند، میتوان پیش از خواب و با روش مناسب به نرم شدن ترشحات کمک کرد.
با این حال، نیازی نیست بینی نوزاد را بهطور مداوم و بدون وجود ترشح یا گرفتگی تمیز کنیم. استفاده بیش از حد از روشهای شستوشو یا مکش ممکن است باعث تحریک مخاط بینی شود.
آیا میتوان از پوار یا مکنده بینی استفاده کرد؟
مکندههای مخصوص بینی نوزاد میتوانند در برخی شرایط برای خارج کردن ترشحات نرمشده مفید باشند. با این حال، استفاده از آنها باید بسیار ملایم باشد.
مکش شدید یا تکرار بیش از حد میتواند مخاط بینی را تحریک کند و حتی موجب تورم یا خونریزی شود.
اگر والدین در مورد نحوه استفاده از مکنده بینی مطمئن نیستند، بهتر است از پزشک یا پرستار بخواهند روش صحیح استفاده را آموزش دهد.
همچنین وسیله مکنده باید پس از هر بار استفاده بهدرستی تمیز شود تا احتمال انتقال آلودگی کاهش پیدا کند.
آیا گرفتگی بینی نوزاد روی شیر خوردن تأثیر دارد؟
بله. نوزاد هنگام شیر خوردن باید بتواند همزمان مکیدن، بلع و تنفس را هماهنگ کند. به همین دلیل گرفتگی شدید بینی ممکن است باعث شود کودک نتواند بهراحتی شیر بخورد.
ممکن است نوزاد:
- مرتب سینه یا شیشه را رها کند.
- هنگام شیر خوردن بیقرار شود.
- مکیدن را متوقف کند تا نفس بکشد.
- مدت بیشتری برای شیر خوردن نیاز داشته باشد.
اگر گرفتگی بینی باعث کاهش قابلتوجه شیر خوردن شود، بهتر است وضعیت کودک توسط متخصص کودکان بررسی شود.
چگونه محیط را برای تنفس بهتر نوزاد آماده کنیم؟
علاوه بر تمیز کردن بینی، شرایط محیط نیز اهمیت دارد. هوای بسیار خشک میتواند باعث خشک شدن ترشحات بینی شود.
برای کمک به حفظ رطوبت مناسب محیط میتوان از روشهای ایمن و متناسب با شرایط منزل استفاده کرد. اگر دستگاه بخور استفاده میشود، باید مرتب تمیز شود تا به محل تجمع قارچ و میکروب تبدیل نشود.
همچنین بهتر است نوزاد در معرض دود سیگار، قلیان، عطرهای تند، اسپریهای خوشبوکننده و مواد تحریککننده قرار نگیرد.
تهویه مناسب منزل نیز میتواند به سلامت دستگاه تنفسی کودک کمک کند.
آیا برای گرفتگی بینی نوزاد باید دارو استفاده کرد؟
در بیشتر موارد گرفتگی ساده بینی، استفاده خودسرانه از قطرههای دارویی یا داروهای ضداحتقان توصیه نمیشود. بعضی از داروهای بینی برای نوزادان مناسب نیستند و مصرف نادرست آنها میتواند عوارض ایجاد کند.
والدین نباید از داروهای سرماخوردگی یا قطرههای بینی بزرگسالان برای نوزاد استفاده کنند.
اگر گرفتگی شدید یا طولانی باشد، پزشک میتواند پس از بررسی کودک، علت را مشخص کرده و در صورت نیاز درمان مناسب را پیشنهاد کند.
چه زمانی گرفتگی بینی نوزاد نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
گرفتگی بینی ساده معمولاً با مراقبت مناسب برطرف میشود، اما برخی علائم نیازمند توجه پزشکی هستند.
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است کودک توسط پزشک معاینه شود:
- تنفس سخت یا بسیار سریع
- فرورفتگی قفسه سینه هنگام نفس کشیدن
- کبودی لبها یا پوست
- ناتوانی در شیر خوردن
- بیحالی شدید
- تب، بهخصوص در نوزادان کمسن
- کاهش تعداد پوشکهای خیس
- ترشحات بینی طولانیمدت یا غیرعادی
- خسخس یا صداهای غیرمعمول تنفسی
- ادامهدار شدن علائم بدون بهبود
این علائم همیشه به معنای وجود بیماری جدی نیستند، اما بررسی پزشکی میتواند علت را مشخص کند.
آیا گرفتگی بینی همیشه به معنای سرماخوردگی است؟
خیر. گرفتگی بینی نوزاد میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه ناشی از سرماخوردگی نیست. هوای خشک، تحریک محیطی، آلرژنها، ترشحات خشکشده یا برخی مشکلات تنفسی نیز میتوانند باعث گرفتگی بینی شوند.
به همین دلیل اگر گرفتگی بینی بهصورت مکرر اتفاق میافتد یا همراه با علائم دیگری است، بهتر است علت آن مشخص شود.
نظر متخصص کودکان درباره تمیز کردن بینی نوزاد
تمیز کردن بینی باید با هدف کمک به تنفس کودک و خارج کردن ترشحات انجام شود، نه اینکه به یک کار مداوم و تهاجمی تبدیل شود.
به گفته دکتر کامبیز هرمان مقدم، متخصص کودکان، در بیشتر موارد میتوان با استفاده صحیح از محلول سالین و پاک کردن ملایم ترشحات اطراف بینی، به بهبود گرفتگی بینی نوزاد کمک کرد. با این حال، اگر کودک در تنفس یا شیر خوردن مشکل داشته باشد، صرفاً تمیز کردن بینی کافی نیست و باید علت اصلی توسط پزشک بررسی شود.
والدین همچنین باید از وارد کردن وسایل به داخل بینی و استفاده خودسرانه از داروهای بینی خودداری کنند.
جمعبندی
بهترین روش تمیز کردن بینی نوزاد در بیشتر موارد استفاده از محلول سالین استریل مناسب نوزاد و پاک کردن ملایم ترشحات اطراف بینی است. این کار میتواند ترشحات خشکشده را نرم کرده و به باز شدن مجاری بینی کمک کند.
بهتر است تمیز کردن بینی پیش از شیر خوردن یا خواب، زمانی که گرفتگی باعث ناراحتی کودک شده است، انجام شود. استفاده از گوشپاککن، مکش شدید و داروهای ضداحتقان بدون تجویز پزشک توصیه نمیشود.
اگر نوزاد علاوه بر گرفتگی بینی دچار مشکل در تنفس، کاهش شیر خوردن، بیحالی، تب یا کبودی شود، مراجعه به پزشک ضروری است. توجه به علائم کودک و پرهیز از خوددرمانی، مهمترین بخش مراقبت از سلامت دستگاه تنفسی نوزاد است.