واکسن واریسل؛ هر آنچه باید درباره واکسن آبله مرغان بدانید
- بدون نظر
- دسته بندی: مقالات آموزشی
واکسن واریسل چیست؟
واکسن واریسل یا واکسن آبله مرغان، یکی از مؤثرترین راهکارهای پیشگیری از ابتلا به بیماری آبله مرغان است. این واکسن با تحریک سیستم ایمنی بدن، باعث تولید آنتیبادی علیه ویروس واریسلا زوستر (Varicella Zoster Virus) میشود و احتمال ابتلا به بیماری و عوارض آن را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
اگرچه آبله مرغان در بسیاری از کودکان بیماری خفیفی محسوب میشود، اما در برخی افراد از جمله نوزادان، زنان باردار، سالمندان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند میتواند منجر به عوارض جدی مانند ذاتالریه، التهاب مغز، عفونتهای پوستی و حتی بستری شدن در بیمارستان شود. به همین دلیل، تزریق واکسن واریسل یکی از مهمترین اقدامات پیشگیرانه در برنامههای واکسیناسیون بسیاری از کشورها به شمار میرود.
واکسن واریسل چگونه عمل میکند؟
واکسن واریسل از ویروس زنده ضعیفشده ساخته شده است. پس از تزریق، بدن بدون اینکه دچار بیماری شود، سیستم ایمنی خود را علیه ویروس فعال میکند.
در صورت مواجهه فرد با ویروس واقعی در آینده، سیستم ایمنی به سرعت آن را شناسایی کرده و از بروز بیماری یا حداقل از شدید شدن آن جلوگیری میکند.
مطالعات نشان دادهاند که اثربخشی این واکسن پس از تکمیل دو دوز، بیش از ۹۰ درصد در پیشگیری از بیماری شدید آبله مرغان است.
چه کسانی باید واکسن واریسل تزریق کنند؟
تزریق این واکسن برای گروههای زیر توصیه میشود:
- کودکان بالای ۱۲ ماه
- کودکانی که قبلاً آبله مرغان نگرفتهاند
- نوجوانان و بزرگسالانی که سابقه بیماری یا واکسیناسیون ندارند
- کارکنان مراکز درمانی
- معلمان و کارکنان مهدکودکها
- دانشجویان خوابگاهی
- افرادی که قصد سفر به کشورهای دارای برنامه واکسیناسیون را دارند
- افرادی که با بیماران دارای نقص سیستم ایمنی در تماس هستند
پزشک پس از بررسی سابقه پزشکی، بهترین زمان تزریق را تعیین خواهد کرد.
بهترین سن تزریق واکسن واریسل
برنامه رایج واکسیناسیون شامل دو دوز است:
- دوز اول: ۱۲ تا ۱۵ ماهگی
- دوز دوم: ۴ تا ۶ سالگی
اگر فرد در کودکی واکسن دریافت نکرده باشد، در نوجوانی یا بزرگسالی نیز میتواند واکسینه شود. در این شرایط معمولاً دو دوز با فاصله حداقل چهار هفته تزریق میشود.
آیا بزرگسالان هم به واکسن واریسل نیاز دارند؟
بله. بسیاری از بزرگسالان تصور میکنند در کودکی به آبله مرغان مبتلا شدهاند، در حالی که سابقه دقیقی از بیماری ندارند.
ابتلای آبله مرغان در بزرگسالی معمولاً شدیدتر از دوران کودکی است و احتمال بستری شدن، درگیری ریوی و سایر عوارض افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل در صورت نداشتن سابقه بیماری یا واکسیناسیون، پزشک ممکن است انجام آزمایش آنتیبادی یا تزریق واکسن را توصیه کند.
واکسن واریسل تا چه اندازه مؤثر است؟
مطالعات نشان دادهاند:
- بیش از ۹۵ درصد از موارد شدید بیماری قابل پیشگیری است.
- احتمال بستری شدن به شکل چشمگیری کاهش مییابد.
- در صورت ابتلا پس از واکسیناسیون، بیماری معمولاً بسیار خفیفتر خواهد بود.
- تعداد ضایعات پوستی و مدت تب کمتر میشود.
این ویژگی باعث شده واکسن واریسل یکی از موفقترین واکسنهای ویروسی جهان محسوب شود.
عوارض واکسن واریسل چیست؟
مانند هر واکسن دیگری، واکسن واریسل نیز ممکن است عوارض خفیفی ایجاد کند که معمولاً طی چند روز برطرف میشوند.
شایعترین عوارض عبارتاند از:
- درد محل تزریق
- قرمزی یا تورم
- تب خفیف
- بثورات پوستی محدود
- بیقراری در کودکان
عوارض شدید مانند واکنش آلرژیک بسیار نادر هستند و معمولاً در مراکز درمانی قابل مدیریت خواهند بود.
چه افرادی نباید واکسن واریسل دریافت کنند؟
تزریق واکسن در برخی شرایط نیاز به بررسی پزشک دارد، از جمله:
- بارداری
- نقص شدید سیستم ایمنی
- دریافت داروهای سرکوبکننده ایمنی
- حساسیت شدید به یکی از اجزای واکسن
- ابتلا به بیماری تبدار شدید در زمان مراجعه
در این شرایط تصمیمگیری درباره تزریق باید توسط پزشک انجام شود.
آیا واکسن واریسل از زونا هم جلوگیری میکند؟
ویروس آبله مرغان پس از ابتلا ممکن است سالها در بدن باقی بماند و بعدها باعث بیماری زونا شود.
واکسن واریسل با جلوگیری از ابتلای اولیه، احتمال ایجاد زونا در آینده را نیز کاهش میدهد؛ اگرچه برای پیشگیری از زونا در سالمندان، واکسن اختصاصی زونا نیز وجود دارد.
آیا بعد از تماس با فرد مبتلا میتوان واکسن تزریق کرد؟
بله.
اگر فردی که قبلاً واکسن نزده است، حداکثر تا ۳ تا ۵ روز پس از تماس با بیمار واکسن دریافت کند، احتمال ابتلا یا شدت بیماری کاهش پیدا میکند.
به همین دلیل مراجعه سریع به پزشک پس از تماس با فرد مبتلا اهمیت زیادی دارد.
تفاوت واکسن واریسل با درمان آبله مرغان
بسیاری از افراد تصور میکنند واکسن نوعی درمان است؛ در حالی که این واکسن فقط نقش پیشگیری دارد.
اگر فرد به بیماری مبتلا شده باشد، پزشک بر اساس شرایط بیمار از درمانهای حمایتی یا داروهای ضدویروس مانند آسیکلوویر استفاده میکند.
بنابراین بهترین راه مقابله با آبله مرغان، پیشگیری از طریق واکسیناسیون است.
آیا واکسن واریسل در ایران موجود است؟
واکسن واریسل در بسیاری از مراکز واکسیناسیون، کلینیکهای تخصصی و برخی داروخانههای منتخب در ایران قابل تهیه است. با توجه به اینکه موجودی و برندهای وارداتی ممکن است در دورههای مختلف تغییر کنند، بهتر است قبل از مراجعه با مرکز درمانی هماهنگ کنید.
مراقبتهای بعد از تزریق واکسن واریسل
پس از تزریق معمولاً نیاز به مراقبت خاصی وجود ندارد، اما رعایت چند نکته توصیه میشود:
- محل تزریق را تمیز نگه دارید.
- در صورت تب خفیف، مایعات کافی مصرف کنید.
- از مصرف خودسرانه دارو بدون نظر پزشک خودداری کنید.
- در صورت بروز علائم شدید یا واکنش آلرژیک سریعاً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
جمعبندی
واکسن واریسل یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری از بیماری آبله مرغان و عوارض آن است. این واکسن با ایجاد ایمنی پایدار، احتمال ابتلا، بستری شدن و بروز عوارض خطرناک را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد. اگر کودک، نوجوان یا بزرگسال شما تاکنون واکسن واریسل دریافت نکرده است، مشاوره با پزشک میتواند بهترین زمان واکسیناسیون را مشخص کند و از بروز مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری نماید.